Kısa cevap: Core Web Vitals, Google’ın gerçek ziyaretçi deneyimini ölçtüğü üç metrik: LCP sayfanın ana içeriğinin ne kadar sürede göründüğünü (iyi değer 2,5 saniye ve altı), INP bir dokunuşa ne kadar hızlı tepki verdiğini (200 milisaniye ve altı), CLS ise yüklenirken sayfanın ne kadar kaydığını (0,1 ve altı) ölçüyor. Sitenizi PageSpeed Insights ve Search Console ile ücretsiz kontrol edebilirsiniz. Küçük işletme sitelerinde yavaşlığın nedeni çoğunlukla ağır görseller, birikmiş eklentiler, zayıf hosting ve dışarıdan eklenen betiklerdir.
Core Web Vitals nedir, eşikler ne?
Google’ın geliştirici sitesi web.dev’e göre bugün geçerli üç metrik ve eşikleri şöyle:
- LCP (Largest Contentful Paint): sayfadaki en büyük görsel ya da metin bloğunun ekrana gelme süresi. 2,5 saniye ve altı iyi, 2,5 ile 4 saniye arası geliştirilmeli, 4 saniyenin üstü kötü.
- INP (Interaction to Next Paint): menüye, düğmeye ya da forma dokunduğunuzda sayfanın görünür bir tepki vermesine kadar geçen süre. 200 milisaniye ve altı iyi, 500 milisaniyenin üstü kötü. INP, 2024’te eski FID metriğinin yerini aldı.
- CLS (Cumulative Layout Shift): sayfa yüklenirken öğelerin yerinden oynaması. 0,1 ve altı iyi, 0,25’in üstü kötü. Okumaya başladığınız paragrafın bir anda aşağı kayması ya da tam basacakken düğmenin yer değiştirmesi bu metriğe yansıyor.
Değerlendirme, sayfa yüklemelerinin 75’inci yüzdelik dilimine göre yapılıyor ve mobil ile masaüstü ayrı ayrı ele alınıyor. Kabaca söylersek, ziyaretlerin dörtte üçünde eşiğin altında kalıyorsanız o metrikten geçiyorsunuz. Bir sayfanın “iyi” sayılması için üç metrikte birden geçmesi gerekiyor.
Sıralamaya etkisi konusunda Google’ın dili ölçülü. Arama Merkezi’ndeki belgede, Arama’da başarılı olmak için iyi Core Web Vitals değerlerine ulaşmayı “şiddetle” önerdiğini ve bu metriklerin sıralama sistemlerinin ödüllendirmek istediği deneyimle örtüştüğünü yazıyor. İyi değerler tek başına üst sırayı garanti etmiyor. Biz meseleye daha çok ziyaretçi tarafından bakıyoruz: telefonda boş ekrana bakarak bekleyen birinin sabrı kısa, hele aynı hizmeti veren başka bir işletme bir dokunuş uzaktaysa.
PageSpeed Insights sonucunu nasıl okursunuz?
pagespeed.web.dev adresine sitenizin adresini yazıp çalıştırın. Sonuç sayfasında iki ayrı bölüm göreceksiniz ve ikisini karıştırmamak önemli.
Üstteki bölüm gerçek kullanıcı verisi. Chrome Kullanıcı Deneyimi Raporu’ndan (CrUX) geliyor, son 28 günün özeti ve her gün güncelleniyor. Core Web Vitals’ın “geçti” ya da “kaldı” sonucu bu bölümde. Alttaki 0-100 arası puan ise Lighthouse’un yaptığı bir laboratuvar testi. Mobil test, orta segment bir telefonu mobil bağlantıda simüle ediyor. Puan aralıkları 90-100 iyi, 50-89 geliştirilmeli, 0-49 kötü olarak renklendiriliyor.
Laboratuvar puanı her çalıştırmada biraz oynayabilir ve gerçek kullanıcı verisiyle her zaman aynı sonucu vermez. Google da iyi bir laboratuvar puanının gerçek kullanıcı deneyimini garanti etmediğini belirtiyor. Biz teslim ettiğimiz sitelerde mobil laboratuvar puanında 90’ın üzerini hedefliyoruz, ama son kararı gerçek kullanıcı verisine bakarak veriyoruz.
Küçük sitelerde gerçek kullanıcı verisi neden boş çıkıyor?
Ayda birkaç yüz ziyaret alan bir sitede PageSpeed Insights’ın üst bölümü çoğu zaman boş gelir. Bunun nedeni CrUX’un yeterli örnek toplayamaması. Bu durumda araç önce sayfa yerine bütün sitenin verisine bakıyor; o da yetersizse yalnızca laboratuvar sonucunu gösteriyor. Isparta ya da Burdur’da yerel hizmet veren bir işletmenin sitesi için bu sık görülen bir durum ve endişe edilecek bir şey değil. O durumda mobil laboratuvar testi en iyi yol göstericiniz oluyor.
Search Console’daki “Core Web Vitals” raporu da aynı veriye dayanıyor. Rapor benzer adresleri gruplayıp her grubu “Kötü”, “İyileştirme gerekli” ya da “İyi” diye etiketliyor; bir grubun durumu en kötü metriğine göre belirleniyor. Veri yetersizse rapor boş kalabiliyor. Bir sorunu düzelttiğinizde raporda doğrulamayı başlatıyorsunuz ve Google 28 gün boyunca izliyor; sorun bu sürede hiçbir adreste görülmezse düzelmiş sayılıyor. Doğrulamayı başlatmak Google’ın sayfayı yeniden taramasını tetiklemiyor, sabırlı olmak gerekiyor.
Site neden yavaş açılıyor?
web.dev’in LCP ve CLS sayfalarında saydığı nedenlerle bizim sahada en sık karşılaştıklarımız büyük ölçüde örtüşüyor:
- Ağır görseller. Telefondan çekilmiş birkaç megabaytlık fotoğrafın hiç küçültülmeden ana sayfaya konması LCP’yi doğrudan uzatıyor. Genişlik ve yüksekliği belirtilmeden yüklenen görseller de yüklendikleri anda alttaki içeriği iterek CLS’ye yol açıyor.
- Birikmiş eklentiler. Hazır altyapılarda her eklenti kendi betiğini ve stil dosyasını getiriyor. Bir zamanlar denenip unutulmuş galeri, kaydırıcı ve form eklentileri, kullanılmasa bile her sayfada yükleniyor. Sayfayı meşgul eden fazla betik, dokunuşlara geç tepki verilmesine, yani kötü bir INP’ye de neden oluyor.
- Zayıf hosting. LCP, sunucunun ilk cevabı göndermesine kadar geçen süreyi de içeriyor. Sunucu geç cevap veriyorsa görselleri ne kadar küçültseniz de bir yere kadar gidebiliyorsunuz.
- Üçüncü taraf betikler. Canlı destek balonları, reklam pikselleri, gömülü sosyal medya akışları. Sonradan boyut değiştiren reklam ve widget’lar CLS’yi bozuyor.
- Web fontları. Yedek yazı tipinden farklı boyutta açılan fontlar metnin kaymasına neden oluyor; font beklenirken metnin hiç görünmemesi de LCP’yi geciktirebiliyor.
Ne yapmalısınız?
Sırayla gitmek işe yarıyor. Önce en çok ziyaret alan ve “Kötü” görünen sayfalardan başlayın, Search Console’un önerdiği öncelik de bu.
- Görselleri WebP gibi modern bir biçime çevirin ve ekranda göründükleri boyuttan büyük yüklemeyin.
- Her görsele genişlik ve yükseklik değeri verin, ilk ekranda görünmeyenleri tembel yüklemeye bırakın.
- Kullanmadığınız eklentileri devre dışı bırakmakla yetinmeyin, silin.
- Sitedeki üçüncü taraf betiklerin listesini çıkarın ve her birinin gerçekten iş getirip getirmediğini sorun.
- Fontları kendi sunucunuzdan yükleyin ve kullanmadığınız kalınlıkları çıkarın.
- Bunlara rağmen sunucu yavaş cevap veriyorsa hosting paketinizi ya da firmanızı gözden geçirin.
- Her değişiklikten sonra PageSpeed Insights’ta aynı sayfayı mobilde yeniden test edin.
Bir uyarı da ekleyelim: bir hız eklentisinin üstüne ikincisini kurmak çoğu zaman sorunu çözmüyor, bazen önbellek çakışmasıyla siteyi bozuyor. Kök neden genelde görselde, betikte ya da sunucuda. Bir siteyi baştan doğru kurmanın neleri kapsadığını Isparta web tasarım rehberimizde, hız ve teknik temelin yapay zekâ aramasındaki yerini de yapay zekâ aramasında görünür olmak yazımızda anlatmıştık.
Bu hafta yapacağınız iş şu: PageSpeed Insights’ta ana sayfanızı ve en çok ziyaret alan hizmet sayfanızı mobil ayarında test edin, tanılama bölümünde LCP öğesi olarak hangi öğenin gösterildiğine bakın. Çoğu sitede bu bir kapak görseli çıkıyor ve ilk iyileştirme o görselin boyutunu küçültmekle başlıyor. Hız odaklı nasıl site kurduğumuzu merak ederseniz web tasarım sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazıyı hazırlayan ekiple çalışmak isterseniz: web tasarım hizmetimiz. Kapsam, süre ve başlangıç fiyatları bu sayfada; diğer şehirler için hizmet bölgelerimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
PageSpeed puanım masaüstünde yüksek, mobilde düşük. Hangisi önemli?
İkisi ayrı değerlendiriliyor ama ziyaretçilerinizin çoğu telefondan geliyorsa mobil sonuç daha belirleyici. Mobil test daha yavaş bir cihaz ve bağlantı simüle ettiği için puanın düşük çıkması normaldir; iyileştirmeye oradan başlayın.
Puanım her testte farklı çıkıyor, neden?
Laboratuvar testi her çalıştırmada ağ ve sunucu koşullarından etkilenir, bu yüzden birkaç puanlık oynama olağandır. Kararı tek bir teste göre değil, birkaç ölçümün ortalamasına ve varsa gerçek kullanıcı verisine göre verin.
Hazır site altyapısıyla 90 üstü puan almak mümkün mü?
Mümkün, ama tema ve eklenti seçimine çok bağlı. Ağır bir tema ve çok sayıda eklentiyle başlayan bir sitede puanı yükseltmek, baştan hafif kurulmuş bir siteye göre çok daha fazla emek ister.
Düzelttikten sonra Search Console ne zaman güncellenir?
Gerçek kullanıcı verisi son 28 günü kapsadığı için iyileşme kademeli görünür. Search Console’da doğrulamayı başlattığınızda da Google 28 günlük bir izleme yapar.
CDN kullanmak siteyi hızlandırır mı?
Dosyaların ziyaretçiye yakın sunuculardan gönderilmesi çoğu zaman ilk yanıt süresini kısaltır. Ancak ağır görsel ve gereksiz betik sorunu varsa CDN bunları tek başına çözmez, önce kök nedeni giderin.
Kaynaklar
web.dev, Web Vitals: https://web.dev/articles/vitals
web.dev, Largest Contentful Paint (LCP): https://web.dev/articles/lcp
web.dev, Interaction to Next Paint (INP): https://web.dev/articles/inp
web.dev, Cumulative Layout Shift (CLS): https://web.dev/articles/cls
Google for Developers, PageSpeed Insights hakkında: https://developers.google.com/speed/docs/insights/v5/about
Search Console Yardım, Core Web Vitals raporu: https://support.google.com/webmasters/answer/9205520?hl=tr
Google Arama Merkezi, Core Web Vitals ve Google arama sonuçları: https://developers.google.com/search/docs/appearance/core-web-vitals?hl=tr
Yayın tarihi: